|
AĞRILI ADET GÖRME
Adet kanaması esnasında ya da hemen
öncesinde kasıklarda ortaya çıkan rahatsızlık ve kramp tarzı ağrılara dismenore
ya da menstrüel kramp adı verilir.
Dismenore primer ya da sekonder olabilir.
Primer dismenore ilkadet kanamasından 1-2 yıl sonra ortaya çıkan, 25 yaş
civarında ya da çocuk doğurduktan sonra azalan ya da kaybolan ve altta yatan
patolojik bir nedenin bulunmadığı dismenoredir. Sekonder dismenorede ise ağrılı
periodlara neden olan spesifik bir hastalık söz konusudur.
Nedenleri
Adet kanaması esnasında rahim,kendi içinde biriken kanı atmak için kasılır. Bu
dönemde prostaglandin adı verilen bazı maddeler salgılanır ve bu maddeler kısmen
rahim kasılmalarından sorumludurlar. Primer dismenoresi olan kadınlarda bu
prostoglandin adı verilen maddelerin üretiminin fazla olduğu ya da uterusun bu
maddelere aşırı cevap verdiği düşünülmektedir. Sekonder dismenoreye yol açan
etkenler ise:
- Endometriozis
- Pelvik iltihabi hastalık
- Rahim ağzında darlık
- Rahim içi tümörler
- Uterus pozisyonunun anormallikleri
sayılabilir. Zaman zaman spirale bağlı
olarak da sekonder dismenore görülebilir.
Belirtileri
Dismenore karnın alt bölgelerinde kramp benzeri ağrılar ve rahatsızlıklardır. Bu
eşlik eden diğer belirtiler
- Sırt ağrısı
- Başağrısı
- Bulantı
- Bacakların iç yüzünde hassasiyet
olabilir. Dismenore ile birlikte adet
öncesi gerginlik sendromu de görülebilir ancak bu şart değildir. PMS genelde
adet başlangıcından birkaç gün önce görülür.
Dismenoreli kadınların yaklaşık
%10-15'inde şikayetler normal günlük aktivitelerini kısıtlayacak kadar
şiddetlidir. Eğer ağrılar
- Normal zamanında gelen bir adet
kanamasına eşlik etmiyorsa
- Her zaman olduğundan çok daha
şiddetli ise
- 2-3 günden daha uzun sürüyor ise
- Her zaman olandan daha farklı ise
mutlaka bir hekim kontrolünden geçilmesi
gerekir.
Tanı
Tanıda öncelikle hastanın öyküsü önem kazanır. cevaplanması gereken bir takım
sorular vardır. Bunlar:
- Ağrının ne zaman olduğu
- Ağrıyı geçirmek için ne yapıldığı
- Eşlik eden başka bir şikayetin
olup olmadığı
- Doğum kontrol haplarının ağrıyı
azaltıp azaltmadığı
- Gün geçtikçe ağrının şiddetlenip
şiddetlenmediği ve
- Ağrılar nedeni ile aktivitenin bozulup
bozulmadığıdır.
Ağrıların primer ya da altta yatan başka
bir patolojiye bağlı olup olmadığını anlamak maksadıyla detaylı bir muayene
yapılmalıdır. Herhangi bir enfeksiyon ya da kist gibi bir patolojiyi ayırdetmek
için kan ve idrar tetkikleri ile ultrason incelemesi çoğu zaman gerekli
olmaktadır.
Tedavi
Orta derecedeki dismenore şikayetlerinin pek çoğu hafif ağrı kesicilerden fayda
görür. Adetleri düzenli olan kişiler ağrıların başlamasını beklemeden, adet
kanamasından bir gün önce ağrı kesici almaya başlarlar ise ağrıların şiddeti
oldukça azalacaktır. Bu ilaçların tok karnına alınması mideye yönelik yan
etkileri azaltır.
Ağrıların daha şiddetli olduğu durumlarda
yatak istirahati ve karın bölgesine sıcak uygulaması fayda sağlayabilir. Bu
amaçla içine sıcak su doldurulmuş bir şişe kullanılabilir.
Başka bir tedavi yaklaşımı da doğum
kontrol hapı kullanılmasıdır. Bunlar prostaglandin adı verilen ve ağrıdan
sorumlu olan maddelerin yapımını azaltarak krampları engelleyebilir. Eğer
OK'lardan fayda sağlanmış ise gebelik arzu edilene kadar kullanılabilir.
Ağrıların çok şiddetli olduğu durumlarda
enjeksiyon şeklinde ağrı kesiciler kullanılabilir.
Eğer tedavi ile şikayetler uzun süre
giderilemiyorsa endometriozis gibi bir patolojiyi aramak maksadıyla laparoskopi
yapılabilir.
Primer dismenore ergenlk döneminin ve
20'li yaşların başında sık görülür. 25 yaşından sonra azalmaya başlar ve
genellikle çocuk doğurduktan sonra kaybolur.Tipik olarak adet kanamasından kısa
bir süre önce başlar ve 1-3 günde geçer. Sekonder dismenore ise perioddan birkaç
gün önce başlar ve tüm kanama boyunca devam edebilir.
Önlem
Dismenore alınacak bazı basit önlemler ile bir miktar engellenebilir. Örneğin
adet kanaması öncesinde ve esnasında kahve, çay, kola, çukulata gibi kafein
içeren gıdalardan uzak durulması, karın bölgesine masaj yapılması, uzun süre
ayakta durmaktan ya da yürüyüş yapmaktan kaçınılması şikayetler üzerinde olumlu
etki yaratır. Aşırı yorgun, sinirli kişilerde adet sancısı daha fazla görülür.
Bu nedenle kanama esnasında dinlenmek son derece önemlidir. Yine kabızlığı
olanlar bu sancıları daha şiddetli yaşarlar. Lifli gıdaların bol tüketilmesi
kabızlığı önler.Bol miktarda su içilmesi, sigaradan uzak durulması, fazla
miktarda alkol tüketilmemesi gibi basit ve kısa süreli önlemler ile sancılı adet
kanamaları biraz daha rahat geçirilebilir.
kaynak:
www.mumcu.com
|